Lastik Sözlüğü

Hava Basıncı

Lastik hava basıncı lastiklerinizin kullanım ömrü ve güvenlik performansında önemli rol oynar: düşük ya da yüksek hava basıncı lastiğin yol tutuşunu azaltarak aşırı veya düzensiz aşınmaya neden olur, bu da yol tutuşunu azaltır. Hava basıncı taşınan yüke uygun değilse lastiğin sıcaklığı artarak yapısal bozukluğa, hatta lastik arızasına yol açabilir. Tüm binek araçların %50'sinde yanlış hava basıncına sahip lastiklerin takılı olmasından dolayı lastik ömürleri önemli ölçüde azalıyor. Araç üreticisinin tavsiye ettiği doğru lastik basıncı ile yol alındığında yakıt tasarrufu, sürüş konforu ve lastik ömründe artış gibi avantajlar elde edilir. Aracınıza uygun lastik hava basıncını bulmak için aracınızın el kitabına, yakıt deposu kapağına, araç kapısına veya torpido gözüne bakınız. Lastik basıncının her iki haftada bir kontrol edilmesi ve gerektiğinde ayarlanması önerilir. Yedek lastiğinizi kontrol etmeyi de unutmayınız. Araç üreticisinin acil/geçici yedek lastiklerle ilgili verdiği ek bilgileri de dikkate alınız.

 

Lastik basıncını en az ayda bir kez ve uzun seyahate çıkmadan önce kontrol etmelisiniz

 

Lastikler soğukken, havasını araç üreticisinin belirlediği basınca ayarlayın. Lastikler sıcakken asla havasını boşaltmayın ya da lastik basıncını düşürmeyin. Sürüş esnasında hava basıncının artması normaldir. Hava basıncını kontrol etmek için hassas bir lastik basınç göstergesi kullanın ve basıncı araç üreticisinin tavsiye ettiği seviyede tutun. Yedek lastiğinizi de kontrol etmeyi unutmamalısınız. Yedek lastiklerin hava basıncı daha yüksek olmalıdır. Çok düşük hava basıncı ani basınç kaybının ve lastik arızasının en yaygın nedeni olup beklenmedik bir şekilde araç kontrolünün kaybına ve kazalara yol açabilir, dolayısıyla sürücülerin çok dikkatli olması gerekir.


**Araç üreticisinin tavsiye ettiği lastik basıncı


Dört Mevsim Lastikleri

Dört mevsim lastikler yaz ve kış koşullarında kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Yaz koşullarında kullanıma en uygun lastik çeşidi ve sırt deseni, teknik sebeplerden dolayı kar ve buzda iyi performans gösteremez. Dört mevsim lastikler bir “orta yol” olup ne mükemmel bir yaz lastiği, ne de mükemmel bir kış lastiğidir. Dört mevsim lastikleri de kış lastikleri gibi çamur ve kar işareti (M+S) taşır, ancak sıklıkla üç tepecikli kar tanesi işareti taşımaz. Çünkü, göstermesi gereken yaz performansından dolayı, kış performansı genellikle bir kış lastiğine oranla zayıftır.


Suda Kızaklama

Yol üzerinde su olduğunda lastiğin yol ile temas alanı azalır. Bazı durumlarda araç su üstünde kayarak kontrolünüzü önemli ölçüde azaltır. Lastiklerin sırt yüzeyinden ideal su tahliyesini sağlayacak özel sırt desenleri mevcuttur. Ancak bu etki hızın artmasıyla orantılı olarak azalır. En etkin emniyet yöntemi sürüş hızını hava koşullarına göre ayarlamaktır.


Asimetrik Sırt Deseni

Asimetrik lastik, merkez çizgisine çizgisel simetri ya da nokta simetrisi oluşturmayan sırt desenli lastiğe denir. Asimetrik lastikler aracın her iki tarafına da takılabilir. Asimetrik lastiklerin montajı üreticinin belirtmiş olduğu talimatlara göre yapılmalıdır.


Balans

Yüksek hızlarda lastikler çok büyük merkezkaç kuvveti yaratır. Lastikte birkaç gramlık küçük bir fark bile bu kuvvetlerin katlanarak artmasına sebep olur. Bu dengesizlik lastiklere ve süspansiyona baskı yapar. Bu balans problemi lastik bayilerinde test edilerek tespit edilebilir, janta küçük ağırlıklar eklenerek dengelenir. Lastik janta her monte edildiğinde balans ayarı yapılmalıdır.


Topuk

Lastik topuğu, lastiğin janta oturan kısmıdır. Topuğun merkezinde, lastiğe gömülü çelik tel demeti yer alır. Bu, lastiğin janta emniyetli ve sağlam oturmasını sağlar.


Fren Mesafesi

Frenleme için gereken mesafe, aracın hızı, yol yüzeyinin ve lastiğin, özellikle de lastik sırtının durumuna bağlıdır. Lastiklerinizin diş derinliğini düzenli olarak kontrol edin ve oluk aralarında bulunan aşınma indikatörü(TWI) seviyesine geldiğinde lastiğinizi değiştirin.


Kamber

Araçta kamber açısı, viraj esnasında lastiklerin yer ile temasını düzenleyerek sürtünmeyi azaltır. Kamber, jantlar düz bir zemin üzerindeyken ölçülür. Lastiğin dikey düzlemden sapması (lastiğin içe veya dışa eğimi) pozitif veya negatif kamber olarak adlandırılır.


Karkas

Modern lastikler çok sayıda farklı malzeme ve bileşenlerden oluşur. Şematik olarak bakıldığında lastikte bir dış kaplama –sırt ve lastik yanağı- ile karkas mevcuttur. Karkas bileşenleri çelik ve/ veya tekstil kord katları, iç astar (iç lastiksiz lastikleri hava sızdırmaz özellik kazandırır), lastik yanağı, topuk profili, topuk teli demeti (lastiği jantın üstünde tutar) ve topuk takviyesinden oluşur.


Zincirler

Yoğun karlı yollarda veya dik yokuşlarda modern kış lastikleri dahi yetersiz kalabilir. Bu gibi durumlarda çekiş gücü, yanal kontrol ve güvenilir bir frenleme için zincir kullanmak gerekebilir. Hazırlıklı olmak için zincirlerin önce “kuru havada” takılması ve denenmesi önerilir. Kar zincirleri çeker jantlara takılmalıdır. Ayrıca zincir ile seyahat için geçerli azami bir hız limiti verilmektedir. Alçak profilli lastikler ve jant flanşı arasında daha az boşluk kalması nedeniyle kar zinciri takmak mümkün olmayabilir.


Üretim Tarihi

Lastiğin üretim tarihi, lastik yanağında DOT seri numarasının (bkz. DOT seri numarası) sonunda bulunur. Lastik üreticileri standart bir tanımlama olarak üretim haftası ve yılını bildiren dört rakamı kabul etmektedir. Örneğin, 0221 rakamları lastiğin 2021 yılının 2. haftasında üretildiğini gösterir.


Dönüş Yönü

Simetrik sırt desenli standart lastikler, aracın her konumuna farklı yönlerde takılabilir. Buna rağmen bazı lastik üreticileri, ıslak yol tutuşunu geliştirmek ve gürültüyü en aza indirmek üzere belirli dönüş yönü olan (yönlü lastikler) lastikler üretmeye başlamıştır. Dönüş yönü lastiğin yanağında bir ok işareti ile belirtilir. Bu işaretin olduğu kısım lastiğin dış tarafında olmalı ve lastiğin ideal lastik performansını yakalaması için ok yönünde dönmelidir. Sadece dönüş yönü belirli olan lastikler ok yönünde hareket edecek şekilde takılmalıdır, diğer lastiklerin montajı için lütfen talimatlara uyunuz.


DOT Seri Numaraları

DOT sembolü, lastik üreticilerinin ABD Ulaştırma Bakanlığı lastik güvenlik standartlarına uygunluğunu gösterir. DOT seri numarası lastik yanağının sadece bir yüzünde yer alır. Aşağıda seri numaralarının açıklamasına yer verilmiştir. 2000 yılından itibaren, üretim tarihi için, ilk ikisi üretim haftasını, son ikisi üretim yılını belirten dört rakam kullanılmaktadır. 2000 yılı öncesinde, üretim tarihi için, ilk ikisi üretim haftasını, sonuncusu üretim yılını belirten üç rakam kullanılmaktaydı. 90’lı yıllarda üretilen lastikleri tanımlamak amacıyla DOT seri numarasının sonuna bir on yıl sembolü (yanında bir üçgen) yerleştirilmiştir.

Örneğin: DOT NJ HR 2AE2 529 529= Üretim tarihi, örnek: 529 (1999 yılının 52. haftası) veya 5200 (2000 yılının 52. haftası). 2AE2= lastik ürün kodu (üretici tarafından tercihe bağlı lastik türünü belirleyen kodlama). HR= lastik ebatı kod numarası. NJ= Üreticinin üretim tesisi kodu. DOT= Referans sembolü (lastik üreticisinin ABD Ulaştırma Bakanlığı lastik güvenlik standartlarına uygunluğunu gösterir).


AB Lastik Etiketi

2012 Kasım ayından itibaren Avrupa'da araç lastikleri için standart bir etiket bulundurmak zorunlu hale gelmiştir. Üç kritere dayanan AB lastik etiketi, yol güvenliğini artırarak yakıt tüketimini azaltmak amacıyla, lastiğin çevresel ve güvenlik özellikleri hakkında bilgi verir.

Lastik etiketi genellikle otomobil, SUV, VAN araçlar ve kamyonlar için geçerlidir.

Lastik etiketi, sırtı kaplanmış ve yedek lastikler, yarış, klasik araba ve özel üretim lastikleri gibi standart olmayan lastikler için geçerli değildir.
Otomobil dergileri tarafından düzenlenen lastik testleri, etikette bulunan üç kriterin yanı sıra güvenlik özellikleri ile ilgili 11'e varan sayıda ek test gerçekleştirdiklerinden son tüketicilerin bilgi almasında önemli bir rol oynamaya devam etmektedir.


Farklı Ebatta Lastiklerin Takılması

Aynı aks üzerindeki lastiklerin aynı ebat, desen, yük ve hız indekslerine sahip olması gerekir. Aracın bir tarafa çekmesini engellemek amacıyla bu uygulama yapılmalıdır. Araç yol tutuşu da bu durumdan etkilenebilir.


Farklı Ebatların Kullanımı

Birçok otomobil modeli artık fabrikadan ön ve arka akslarda farklı ebatlar takılı olarak çıkmaktadır. Bu uygulama, sportif görünümün yanında sürüş güvenliğini artırmaktadır. Geniş yere basma alanı arka aksta daha iyi yol tutuşu sağlarken, daha küçük ön lastikler aracın direksiyon hakimiyetini artırır (lastikler daraldıkça yönlendirme kolaylaşır). Ancak bu konfigürasyonun bir dezavantajı (eşit oranda aşınma sağlama açısından) lastiklerin rotasyon seçeneklerinin az olmasıdır.


Yere Basma Alanı

Yere basma alanı veya taban alanı (footprint) lastiğin yol ile doğrudan temas eden kısmıdır. Lastik sırt deseni ve karkas yapısı yere basma alanını doğrudan etkiler. Fren ve ivmelenme kuvvetleri, lastiğin yere basma alanı (footprint) ile araçtan yola aktarılır.

Yere basma alanında, lastik sırtının bileşenleri olan sırt deseni, oluk ve kanallar yer alır. Yere basma alanı, kullanım alanına göre büyük farklılık gösterir (arazi, kara yolu, yarış lastikleri - yaz, kış ve dörtmevsim lastikler)


Kavrama Gücü

Yol tutuşu, bir lastiğin yolda ne kadar çekiş/fren gücüne sahip olduğunu gösterir. Sürüş dengesi ve fren performansını sağlamak için lastik yüzeyi zemini kavrar. Malzeme özellikleri, sırt yapısı ve doğru hava basıncı gereken tutuşu sağlayan en önemli faktörlerdir. Bir yandan, kauçuk bileşeni mikro seviyede düz asfalt yüzeyinde yola uyum sağlayacak kadar yumuşak olmalıdır; diğer yandan sırt bloklarının yapısı (yaz lastiklerinde su tahliye kanalları ve kış lastiklerinde kılcal kanallar) lastiğin yağmurda veya karda kaymasını önlemelidir. Yüksek hızlar ve ıslak yol şartları tutuş kaybını artırır. Bu nedenle, lastiğin ıslak yol tutuş özellikleri, yaz lastiği testlerinde ürünleri ayırmada genellikle belirleyici bir faktördür.


Yük Endeksi

Lastik yanağında bulunan bu işaretler lastiğin yük taşıma kapasitesini gösterir.


M+S Sembolü

“Kış lastiği” soğuk hava ve çamurlu yol şartlarında araç hareketini başlatma veya sürdürme esnasında standart lastikten daha iyi bir performans sergilemek üzere özel olarak tasarlanan sırt deseni, sırt hamuru veya yapısını ifade eder.


Kilometre Performansı

Lastiklerinizin kilometre performansını optimize etmek için hava basıncını ve diş derinliğini düzenli olarak kontrol etmelisiniz. Lastiklerin doğru takıldığından emin olmalısınız ve çeker aks lastiklerinin serbest dönen lastiklere oranla daha fazla aşınacağını aklınızda bulundurmalısınız. Bu nedenle eşit oranda aşınma sağlamak ve gereksiz bakım maliyetlerini en aza indirmek için araç üreticisinin talimatları doğrultusunda lastikler düzenli aralıklarla rotasyona sokulmalıdır. Konforlu bir sürüş ve araç gövdesinin lastiklere olumsuz etkisini önlemek için yaz veya kış lastiklerini depodan çıkarıp aracınıza taktığınızda lastiklerinizin balans ayarını kontrol ettirmenizi tavsiye ederiz. 

Lastiklerin Janta Takılması

Hiçbir sürücünün lastikleri janta kendi başına takmasını tavsiye etmiyoruz. Hatalı montaj (ör. tornavida veya benzeri aletler kullanmak) lastik topuğuna ve yapısına zarar verebilir, hatta topuk telinin kırılmasına neden olabilir. İlk bakışta dışarıdan bir hasar görünmese de sürüş güvenliği ciddi anlamda tehlikeye girer. En kötü durumda lastik patlayarak tamamıyla arızalanabilir. En iyi sürüş performansına ulaşmak için ayrıca lastiğin balans ayarı yapılmalıdır. Bu işlem için özel bir teknik ekipmana ihtiyaç vardır.


Nitrojen

Bir soygaz (yanıcı olmayan) olan azot, temelde oksijeni ayrıştırılmış kuru havadan farklı bir şey değildir. Ortamdaki hava %78 oranında azot içerir. Azot, özelliklerinden dolayı, genellikle oldukça uzmanlaşmış lastik hizmetlerinde ve/ veya zorlu ortamlarda kullanılır. Bu lastik uygulamaları çoğunlukla hava taşıtı, madencilik ve ticari/ ağır vasıta alanlarında kullanılır. Ayrıca, azot araçların olağanüstü hızlara çıkabildiği profesyonel motor yarışlarında kullanılır. Olağanüstü performans seviyelerinde küçük bir basınç farkının bile araç yol tutuşunu etkilediği bu tür durumlarda, kuru azot lastik basıncı farklarını azaltmaya yardımcı olmak için kullanılır. Günlük kullanılan standart tüketici lastiklerine nitrojen basılmasına gerek yoktur. Buna rağmen azot basılması lastiğe zarar vermez ve az da olsa sızma yoluyla yaşanan hava kayıplarının azaltılmasına katkıda bulunabilir. Yine de azot; patlama, lastik/ jant ara yüzü (damak) sızıntısı, supap sızıntısı, supap/ jant ara yüzü sızıntısı, jant sızıntısı ve başka mekanik sızıntıların yol açtığı hava kaybını engellemeyecektir. Azotun tek başına kullanımı lastik hava basıncının sürekli olarak kontrolünün yerine geçmez. Lastik hava basıncı araç el kitabında belirtilen basınç seviyesinin altında ise, lastik yeniden – hava yahut azot – basılarak uygun hava basıncına ayarlanmalıdır. Düşük veya yüksek hava basıncına sahip lastiklerle yola çıkmayınız.


Arazi Lastikleri

Arazi lastikleri özellikle asfalt kaplı olmayan yollar için özel olarak tasarlanmış lastiklerdir. Bu lastikler çamurlu ve kumlu arazide yol tutuşunu sağlayan özel bir sırt desenine sahiptir. Arazi ve SUV araçlarına bu özel sırt desenli lastikler takılmalıdır.


Lastiklerin Aşırı Yüklenmesi

Lastiklerin aşırı hız veya yüklemeye maruz kalması yetersiz hava basıncı kadar kritik bir etki yaratarak tamiri imkânsız hasarlara yol açabilir. Aracınızı aşırı yüklemekten kaçının. Tam yüklü aracınızı yüksek hızda kullanmak istiyorsanız lastik basıncını araç üreticisinin talimatlarına göre ayarlamalısınız.


Radyal Lastikler

Radyal lastikler, damaktan damağa uzanan çelik veya tekstil kordlardan oluşur. Radyal lastiklerin sırt alanını sabit tutmak ve güçlendirmek, aynı zamanda lastik yanağına esneklik kazandırmak için lastik sırtının altında çapraz uzanan kuşak katları bulunur. Kuşak katları, yol ile temas halindeyken sırt hareketini kısıtlayarak, sırt ömrünü, çekiş gücünü ve yol tutuşunu arttırır.


Güçlendirilmiş Lastikler

Güçlendirilmiş veya XL (ekstra yük) lastikler, özel olarak güçlendirilmiş lastiklerdir. Aynı ebattaki bir başka lastiğe oranla daha fazla yük taşıyabilirler. Güçlendirilmiş lastiklerin yanağında “RF” harfleri, ekstra yük lastiklerinin ise “XL” harfleri bulunur. Güçlendirilmiş ve XL lastikler, standart lastiklere oranla daha yüksek hava basıncı gerektirir.


Mil Dönüş Sayısı

RPM, lastiğin belirli bir yük, hız ve hava basıncında bir milde yaptığı dönüş sayısıdır. Bazen bir kilometrede dönüş sayısı (RPK) olarak da adlandırılabilir.


Rotasyon

Aracınız için önerilen lastik yerlerini değiştirme(lastik rotasyonu) planlaması ve aralığı için Araç Kullanma Kılavuzuna bakınız. Her 6.000-8.000 km'de veya lastik dişleri düzensiz aşınmaya başladığında lastiklerinizin yerini değiştirmeniz önerilir. Lastiklerin yerini düzenli olarak değiştirmenin amacı aracınızın tüm lastiklerinde aynı oranda diş aşınmasına ulaşmaktır. Lastik dişleri dengesiz aşındığında, lastiklerin yerini değiştirmeden önce mekanik ayarları ve/ veya diğer mekanik sorunları kontrol etmesi için servise başvurunuz. Bu hem önden hem de arkadan çekişli araçlar için geçerlidir. Aynı ebatta yedek lastikler aracınızın lastik değiştirme planlamasında yer almalıdır. Kompakt yedek lastiklerin (geçici olarak kullanılan yedekler) değişim planlamasına dahil edilmesine gerek yoktur.


Kılcal Kanallar

Lastik sırtı bloklarında kılcal kanal adı verilen ufak aralıklar bulunur. Kılcal kanallar açılıp kapanma özelliğiyle yola aktarılan çekiş gücü ve frenleme kuvvetlerini optimize eder (tutucu kenar etkisi). Sulu kar, buz ve ıslak yolda daha iyi tutuş sağlayan kılcal kanallar kış lastikleri için son derece önemlidir.


3 Tepeli Kar Tanesi Sembolü

"3 Tepeli Kar Tanesi işareti" UNECE yönetmelikleri (AB ve diğer bazı ülkelerde geçerli) ile ABD ve Kanada'da geçerli olan lastik yönetmelikleri uyarınca kış lastiklerini tanımlar. Bu kış lastiklerinin kar performansı bağımsız testlerle kanıtlanmalı, önceden belirlenmiş limitleri karşılamalı veya üstünde olmalıdır. Bu lastikler karda, buzlu yollarda ve genel olarak düşük sıcaklıklarda güvenlik ve kontrol açısından yüksek performans sağlar.


Yumuşak Hamur

Özellikle düşük sıcaklıklarda esnek olan bu hamurlar, İskandinavya, Rusya ve Baltık ülkelerinde seyahat etmeye uygun bileşimlerdir. Bu lastikler, karla ve buzla kaplı yollarda düşük sıcaklıklarda dahi sürüş kuvvetlerini güvenle yola aktarabilir. Yumuşak hamurların doğal kauçuk oranı standart kış lastiklerine kıyasla çok daha yüksektir. Bu nedenle olağandışı durumlarda dahi esnekliğini koruyarak çivili lastikler kadar iyi bir çekiş gücü sergiler. Bu özellik çivi ihtiyacını giderdiği için bu lastikler, çivilerin kullanışlı olmayacağı yerlerde dahi kullanılabilirler. Bu tür karsız ve buzsuz yollara genellikle Norveç'in güney kıyılarında zaman zaman rastlanabilir. İklim şartlarının değişkenlik gösterdiği ülkemizde bu tip lastiklerin kullanılması uygun değildir.


Yedek Lastik

Yedek lastikler, aracınızda bulunan standart ebatta bir lastikle aynı yükü taşımak üzere tasarlanmış olup herhangi bir aksa takılabilir. Lastik yanağında gösterilen uygun hava basıncını korumak için standart lastik ebadına göre daha yüksek hava basıncına ihtiyaç duyar. Doğru kullanım için lastik yanağındaki bilgilerden faydalanabilirsiniz. Arızalı lastik onarılana veya değiştirilene kadar araç yedek lastikle kullanılabilir. Standart lastiğinizin en kısa sürede tamiri veya değişiminin ardından sırt ömrünü korumak için stepneyi tekrar bagaja yerleştiriniz. Standart lastikte olduğu gibi, yedek lastik de diş aşınma göstergeleri görünene dek kullanılabilir. Göstergenin belirgin hale gelmesi durumunda lastik değiştirilmelidir.


Hız Sembolü

Lastik hız değerleri, lastik yanağında bulunan bir hız sembolü ile belirlenir. Bir lastiğin hız değeri belirlenmiş olmasına ek olarak, lastik üreticileri hiçbir aracın güvenli olmayan veya kanuna aykırı bir şekilde kullanılmasını onaylamaz. Ayrıca, lastik hız sınırlarının olması- özellikle olumsuz yol ve hava koşullarında veya olağandışı durumlarda- aracın lastik hız sınırında güvenli bir şekilde kullanılabileceği anlamına da gelmez. Hız değerleri yol performansı ile ilgili laboratuvar testlerine dayanır, ancak lastiğin havasının az, aşırı yüklenilmiş, aşınmış, hasarlı veya değiştirilmiş olması durumunda geçerli değildir.


Çivili Lastikler

Lastik çivilerinin kullanımı, İskandinavya'da 2014 yılından beri yeni yönetmeliklere tabidir. Lastiklerin yük endeksine göre üç kategoriye ayrılabilmesi için çok sayıda granit plakanın 100 km/s hızda çivili lastiklerle 400 kez denenmesi gerekir. Her test sürüşünden önce ve sonra plakalar ölçülür ve aşınma miktarları kontrol edilir. Test sonuçları önceden belirlenen eşik değerleri arasında olduğu takdirde lastikler onaylanır. Yasal düzenlemeler, çivilerin yollarda aşırı aşınmaya sebep olmasını engellemeye çalışır. Bu lastikler daha katı sırt tasarımları ve hepsinden önemlisi çivileri ile dikkat çeker. Aşırı derecede düşük sıcaklıklarda ve buz veya karla kaplı yollarda bu lastikler maksimum kavrama sunar. Çivilerle ilgili yasal düzenlemeler oldukça katıdır: kırılma tehlikesine karşı çivilerin lastik sırtından 1.2 mm'den fazla taşmaması ve 1.2 gramdan ağır olmaması gerekir.


Yaz Lastikleri

Yaz lastikleri yüksek sıcaklıklarda kullanılmak üzere özel olarak tasarlanmıştır. Malzeme bileşimleri, yüksek sıcaklıklarda kış lastiklerine oranla yakıt tüketimi, aşınma ve sürüş performansında iyileşme sağlar. Sırt deseni ve hamur yapısı kuru ve ıslak yol şartlarında sürüş için optimize edilmiştir.


Sıcaklığın Etkisi

Bir lastiğin kullanım ömrü, kullanıldığı süre boyunca maruz kaldığı depolama ve servis şartlarının (ör. yük, hız, hava basıncı, yol arızası, çevresel etmenler, vb) bütününe bağlıdır. Kullanım koşulları ve lastik bakımı çok çeşitli olabileceği için, herhangi bir lastiğin kullanım ömrünü kesin olarak tahmin etmek mümkün değildir.

Yüksek sıcaklıkların lastik ömrü üzerinde iki türlü etkisi olabilir:

Çok yüksek sıcaklıkların etkisi genellikle kısa zaman aralıklarında geçerlidir. Bu tür yüksek sıcaklıklara sıklıkla yüksek hızlarda ulaşılır. Lastiğin böyle bir sıcaklığa dayanma ve/ veya sıcaklığı yayma becerisi, lastik üreticisi tarafından kontrol edilip değerlendirilerek hizmet tanımı olarak lastik yanağında bulunan lastik hız işaretiyle gösterilir.

Zamanla sıcaklığa maruz kalmanın etkisi. Lastik daha yüksek sıcaklıklara uzun süreliğine maruz kaldıkça, malzeme ve özelliklerine zarar veren değişikliklerin devam etme olasılığı artar. Dahası, sıcaklık yükseldikçe bu değişiklikler daha hızlı bir şekilde oluşur. Bu değişiklikler, lastiğin eskimeye karşı dayanıklılığını/ direncini düşürerek lastiğe zarar verebilir. SEMPERIT lastik depolama koşullarıyla ilgili olarak, aşırı sıcaklıklara maruz kalan yerlerde lastiklerinizi saklamamanızı önerir. Lastikleri 35°C (95°F) üzerinde olmamak kaydıyla, tercihen 25°C (77°F) altında sıcaklıkta saklayınız. Lastik hareket halindeyken daha yüksek sıcaklıklara ulaşabilir. Ancak yüksek sıcaklıklara çok fazla maruz kalırsa, kullanım ömrü kısalır.

SEMPERIT on yıldan önce üretilmiş tüm lastiklerin kullanımdan kaldırılmasını önerir. Eğer lastik uzun bir zaman aralığında sıcaklığa maruz kaldıysa, SEMPERIT bu lastiğin daha önce kullanımdan kaldırılmasını önerir. Lastiğin kullanımdan kaldırılması gerekip gerekmediğinden emin olmayan sürücülerin lastiğini geciktirmeden bir servise göstermesi gerekir. NHTSA (ABD Milli Otoyol Trafik İdaresi) ve ASTM (Test Yöntemlerini Standartlaştırma Birliği), lastiği 5 hafta boyunca 65°C sıcaklıkta belirli zor koşullar altında tutmanın, lastiği 4 ila 6 yıl boyunca olağanüstü yüksek sıcaklıklarda tutmaya eşdeğer bir etki yarattığını tespit etmiştir. Dikkat edilmesi gereken başka bir nokta da olağanüstü soğuk hava koşullarının etkisidir. Çok düşük sıcaklıklar (yaz/ yüksek performans lastiklerinde -30°C/-22°F’nin altında ve kış/ dört mevsim lastiklerinde yaklaşık -50°C/-58°F’nin altındaki havalar) lastiğin kırılmasına sebep olabilir. Bu nedenle, aşırı soğuk havalarda, lastikler kullanılmadan önce ısıtılmalıdır.


Sırt

Lastik sırtı, lastiğin yol ile temas halinde olan oluk desenli kısmıdır. Sırt, özellikle duruş, kalkış ve dönüşlerde lastiğe çekiş gücü ve uzun ömür sağlamak üzere tasarlanmıştır.


Diş Derinliği

Sırt yüzeyinden sırt aşınma göstergelerinin bulunduğu ana kanalların altına kadar olan mesafedir. Genellikle milimetre cinsinden belirtilir.


Sırt Aşınma Göstergisi

Sırt aşınma göstergeleri, lastik etrafında dikey kanallar içerisine eşit boyda yerleştirilen yükseltilmiş barlardır. Sırt Aşınma Göstergeleri, yaz ve kış lastikleri için yasal minimum diş derinliği olan 1,6 mm.'yi gösterir.


Lastik Ömrü

Lastiğin kullanım ömrü, depolama, rotasyon ve kullanım şartlarına bağlı olarak değişir. Kullanım koşulları çok çeşitli olabileceği için, herhangi bir lastiğin kullanım ömrünü kesin olarak tahmin etmek mümkün değildir. Birçok lastik şirketi lastik üretim tarihini kontrol etmek için ortak bir kod sistemi kullanır. Bu kod lastik yanağında yer alır. 1999 yılından sonra üretilen lastiklerde son dört rakam üretim tarihini gösterir: ilk iki rakam üretim haftasını, son iki rakam da üretim tarihi anlamına gelir. Örneğin 2214 rakamlı bir lastik 2014 yılının 22. haftasında üretilmiştir. Dış görünümünde sorun olmasa da veya diş derinliği minimum aşınma sınırına inmemiş de olsa on sene önce üretilen tüm lastikler (yedek lastikler dahil) değiştirilmelidir. Aynı kural yedek lastik için de geçerlidir.


Lastiklerin Temizliği

Lastikler gerektikçe temizlenmelidir, yaz ve kış lastiklerine geçerken montaj öncesi bu özellikle önemlidir.

Kauçuğa zarar verebilecek çözücü veya yağ içeren temizlik maddeleri kullanmamalısınız. En ideali, sabun veya deterjan eklenmiş temiz su kullanmaktır.
Basınçlı yıkama yaptığınızda şunlara dikkat etmelisiniz:
Lastikleri hiçbir zaman yuvarlak uçlu jet memesi olan basınçlı su ile temizlemeyin!
Düz uçlu bir meme veya kir sökücüleri en az 20 cm mesafeden kullanın! Aksi takdirde lastiğin yüzeyinde kesilme/kopma gibi deformasyonlar olabilir.


Lastiğin Yapısı

Günümüz teknolojilerinde üretilen bir lastik şu kısımlardan oluşur:
Sırt/kuşak bölgesi elemanları:
1) Sırt – yüksek kilometre performansı, iyi yol tutuşu ve su tahliyesini sağlar .
2) Eksiz üst sırt katları – yüksek hızlara ulaştırır.
3) Çelik kortlu kuşak katları – yön kararlılığını ve yuvarlanma direncini optimize eder.
Karkas elemanları:
4 Tekstil kort katı – iç basıncı kontrol ederek lastiğin şeklini korur.
5) İç astar – lastiği hava sızdırmaz yapar.
6) Yanak – dış hasarlardan korur.
7) Damak takviyesi  – yön kararlılığını ve hassas direksiyon tepkisini artırır.
8) Damak profili – yön kararlılığı, direksiyon hakimiyeti ve konfor seviyesini artırır.
9) Damak teli demeti – lastiğin janta sıkıca oturmasını sağlar.


Basınçölçer

Lastik basınçölçer, araç üzerindeki lastiklerin basıncını ölçmek için kullanılan bir basınç göstergesidir. Lastikler belirli basınç değerinde belirli yollarda test edildiklerinden dolayı, lastik basıncını ideal seviyede tutmak önemlidir. Lastiklerin ideal basıncı soğuk iken, yani yola çıkmadan önce ve lastiğin ısınmasına fırsat vermeden ölçülür. Çünkü lastik ısındıkça içerisindeki gaz da ısınarak basıncın artmasına neden olur.


Lastik İşaretleri

Lastik kodunun anlamı:
1) 255/50 R20 V
255: Nominal kesit (mm)
50: Nominal kesit oranı (lastik yüksekliğinin genişliğine oranı %50)
R: Radyal lastik sembolü
20: Jant çapı kodu (inç)
109: Yük endeksi “109” = bu lastik azami 1030 kg yük taşıyabilir
V: Hız sembolü, azami hızın V = 240 km/s olduğunu gösterir. Ebat kodlamasından sonra farklı bilgiler yer alabilir: Güçlendirilmiş lastikler için “REINFORCED” veya “EXTRA LOAD (XL)”, kış lastikleri için “M+S”. "3 Tepecikli Kar Tanesi" UNECE yönetmelikleri (AB ve diğer bazı ülkelerde geçerli) ile ABD ve Kanada'da geçerli olan lastik yönetmelikleri uyarınca kış lastiklerini tanımlar.
2) İç Lastiksiz: İç lastiksiz (İÇ LASTİKLİ lastikler iç lastikleriyle birlikte takılmalıdır).
3) M+S: Kar lastiği” karlı yol şartlarında araç hareketini başlatma veya sürdürme esnasında standart lastikten daha iyi bir performans sergilemek üzere özel olarak tasarlanan sırt deseni, sırt hamuru veya yapısını ifade eder. 

4) 3PMS: “3 tepeli kar tanesi” birçok binek ve hafif ticari araçlarda sırt desenine bakılmaksızın M+S işaretlemeleri bulunan lastikleri kullanılmaktadır. Bunun yanısıra 3 tepeli kar tanesi bulunan lastikler markalama bulunmayan lastiklere oranla daha iyi çekişe sahiptirler.
5) 224253: İlgili ECE (Avrupa Ekonomi Komisyonu) yönetmelikleri uyarınca onay numarası
6) 1414: Üretim kodu (“14” 14. hafta, “14” 2014 yılını ifade eder).
7) TWI: TWI = Sırt Aşınma Göstergesi Ana dikey sırt olukları içerisinde lastiğin çevresi boyunca uzanan ve diş derinliği 1,6 mm'ye indiğinde sırt yüzeyi ile aynı hizaya gelen çapraz oluklar
8) E4: UN/ECE yönetmeliklerine uygunluğunu gösteren işaret. Daire içerisinde E harfinden sonra gelen rakamlar homologasyonun yapıldığı ülkeyi gösterir; E4 (4 = Hollanda).

E4 sembolü lastiğin diğer tarafında olduğundan burada görülmez.


Lastiklerin Korunması

Lastikler sürücü fark etmeden hasar görebilir. Lastiğinizin hasar aldığını görürseniz veya bundan şüphelenirseniz gecikmeden en yakın lastik servisinde kontrol ettirmelisiniz. Yol üzerinde bulunan herhangi çukur, tümsek üzerinden mümkün olduğunca dike yakın bir açıyla geçin. Dışarıdan görülebilecek kesik, yarık veya bombelere karşı lastiklerinizi düzenli olarak kontrol edin.


Lastiklerin Çıkarılması

Lastikler, dişlerinin minimum derinliğe kadar aşınması, hasar veya kullanma hatası (delik, kesik, çarpma, kırılma, bombe, düşük ve yüksek hava basıncı) gibi çeşitli nedenlerden dolayı kullanım ömrünün sonuna gelebilir. Bu nedenle lastikler düzenli olarak kontrol edilmelidir. Tüketiciler lastiklerinin dış görünüşünü kontrol ederek artan hava kaybı, gürültü veya titreme gibi dinamik performansı etkileyecek değişikliklerin farkında olmalıdır. Bu tür değişiklikler lastiklerin derhal kullanımdan kaldırılması gerektiğinin habercisi olabilir.

Her dört aksa da aynı üreticinin aynı desende ve ebatta lastikleri takması önerilir, bu şekilde tüm sürüş koşullarında üstün yol tutuşu ve fren performansına ulaşabilirsiniz.


Lastiklerin Depolanması

Lastikler kuru, serin bir ortamda, güneş ışığından ve elektrikli motor gibi ozon kaynaklarından uzakta saklanmalıdır. Lastikleri düz şekilde (üst üste) saklamanız gerektiğinde, üst üste çok fazla lastik yığmadığınızdan emin olmalısınız. Çok fazla ağırlık en alttaki lastiğe zarar verebilir. Ayrıca, nemden kaynaklanan zararları önlemek için alt kısımlar dahil olmak üzere, lastiklerin tüm yüzeylerinin hava dolaşımına açık olduğundan emin olmalısınız. Lastikleri dışarıda saklayacaksanız, ışık ve su geçirmez bir kılıfla yerden yüksek bir ortamda muhafaza ediniz. Siyah asfalt, karla kaplı zeminler veya kum gibi başka bir ısı emici ya da yansıtıcı yüzeylerde saklamayınız. Çözücü, yakıt, yağ ve kimyasal maddeler ile temas halinde olmadığından emin olmalısınız. Aracınızda bulunan yedek lastik taşıyıcıları, lastikleri uzun dönem saklamak için üretilmemiştir. Aracınızda tam ebatta bir yedek lastik (geçici kullanılan yedek lastik haricinde araç üreticisinin tavsiye ettiği ebat ve tipte lastik) varsa, bu lastik rotasyon planlamasına dahil edilmelidir.


Supap

Jantın içine yerleştirilen supap, lastiğin hava ile doldurulmasını sağlar. Doğru jant/ lastik montajı için gerekli olan supapın seçilmesi lastik bayisinin işidir. Düşük hava basıncı, kusurlu bir supaptan kaynaklanabilir.


Supap Kapağı

Supabı, içerisine girebilecek toz, kir ve nem gibi dış etkenlerden korumak için her zaman supap kapağı takılı olmalıdır.


Su Tahliyesi

Lastik yüzeyinde bulunan sırt olukları, sırt bölgesinin negatif olarak adlandırılan kısmını oluşturur. Lastikler ıslak zeminde döndüğünde, su sırt kanallarında toplanarak dışarı tahliye edilir. Sürüş güvenliği açısından çok önemli olan etkili su tahliyesi suda kızaklamanın ortaya çıkmasına engel olur. Özellikle aşınmış veya “kabak” lastik sırtları suda kızaklama riskini büyük oranda artırır.


Rot Balans Ayarı

Direksiyon düz konumda iken araç sağa veya sola çekiyorsa rot-balans ayarı yapmak gerekebilir. Lastiklerde düzensiz aşınma, titreşim gibi arızalar rot-balans ayarının yapılması gerektiğine dair bir başka göstergedir.


Kış Lastikleri

Kış lastikleri düşük sıcaklık ve kış şartlarında sürüş için özel olarak geliştirilmiştir. Sırt bloklarında kaygan yollarda dahi yeterli kavrama sağlayan çok sayıda kılcal kanal bulunur. Hamur malzemesi de lastikleri soğuk havalarda dahi esnek tutmak üzere dikkatle seçilmiştir. Fakat yüksek sıcaklıklarda kış lastikleri fazlasıyla yumuşar, bu nedenle yaz mevsiminde kullanılmamaları gerekir. Kış lastiklerinin M+S sembolü taşıması gerekir. Kış lastiklerinde iyi sürüş ve frenleme özellikleriyle birlikte ekstra güvenlik de arayan sürücüler yalnızca kar tanesi işaretli modelleri satın almalıdır. Sürücülerin, koşullar gerektirdiğinde kış lastikleri takması kendi inisiyatiflerine bırakılmıştır. Kış koşullarında (gizli buzlanma, sertleşmiş kar, sulu kar veya buzlu yol) yalnızca M+S lastikleri olan araçların trafiğe çıkmasına izin verilir. Karda veya buzda araç kullanmayan sürücüler, teoride kış mevsiminde dahi yaz lastiklerini araçlarında takılı tutabilir. Fakat yaz lastiklerinin hamuru sıcak havaya uygun şekilde geliştirildiğinden bu lastiklerin kış mevsiminde kullanılması oldukça tehlikeli olup tavsiye edilmez!


Semperit. Bir Continental markasıdır.